Zakład Historii Polski Średniowiecznej i Dziejów Gospodarczych

W 1952 r., przy powołaniu Wydziału Humanistycznego utworzono „Katedrę Historii Polski”. Jej kierownikiem został doc. Kazimierz Myśliński. W 1958 r. zmieniono jej nazwę na „Katedra Historii Polski do XVIII wieku”, w 1970 r. na „Zakład Historii Średniowiecznej”, w 1999 na „Zakład Historii Polski Średniowiecznej”, zaś w 2014 po połączeniu dwu Zakładów na „Zakład Historii Polski Średniowiecznej i Dziejów Gospodarczych”. Jego kierownikiem w latach 1952-1990 był prof. Kazimierz Myśliński, w latach 1999-2014 – prof. dr. hab. Ryszard Szczygieł, zaś od 1 X 2014 – prof. dr hab. Grzegorz Jawor.


Charakterystyka głównych kierunków badań.


Ukształtowany w poprzednich dziesięcioleciach profil badawczy dotyczy trzech głównych grup problemów:
- Stosunki Polski z sąsiadami w średniowieczu
- Przemiany gospodarcze, społeczne i polityczne na ziemiach Polski południowo-wschodniej w późnym średniowieczu (m. in. badania dziejów i roli elit, społeczności wiejskich, w tym wołoskich)
-Miasta monarchii ostatnich Piastów i Jagiellonów w XIV-XVI wieku.
    W ramach tych grup problemowych wiele uwagi poświęca się osadnictwu regionu między Wisłą a Bugiem, zwanego Lubelszczyzną, a także pograniczu polsko-ruskiemu od X do XVI wieku. Badane są elity regionalne (m.in. spisy urzędników) w poszczególnych jednostkach administracyjnych (woj. lubelskie, ziemia chełmska, woj. bełskie) oraz rola miast w sieci osadniczej, gospodarce i życiu społeczności tego regionu.
Z zakresu podejmowanej problematyki pracownicy Zakładu opublikowali kilkanaście książek, zarówno autorskich, jak i części w wydawnictwach zbiorczych i monografiach miast. Wydali trzy edycje ksiąg sądowych miejskich (Kamionki, Lublina, Wąwolnicy), oraz jedno wiejskiej (Konopnica) a także pięć przywilejów lokacyjnych miast (Krasnystaw, Kozienice, Łęczna, Tomaszów Lubelski, Zamość) oraz dwa tomy źródeł do dziejów Łęcznej. Z problematyką wyżej wymienionych grup wiązały się rozprawy doktorskie wszystkich obecnych pracowników Zakładu a także rozprawy habilitacyjne ( Ryszarda Szczygła w 1990, Anny Sochackiej w 1993, Grzegorza Jawora w 2001 i Mariusza Bartnickiego w 2015 r.) oraz prace doktorskie dwunastu doktorantów.
   Pracownicy Zakładu poprzednio i obecnie biorą corocznie czynny udział w kilkunastu konferencjach naukowych, w tym licznych międzynarodowych. Zakład utrzymuje ścisłe robocze kontakty naukowe ze środowiskami historycznymi na Ukrainie (Wydział Historyczny Uniwersytetu Lwowskiego, Katedra Dawnej Historii Ukrainy Uniwersytetu im Łesi Ukrainki w Łucku, Instytut Historii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy w Kijowie, Lwowski Oddział Instytutu Archeografii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy im I. Krypjakiewicza we Lwowie).


Doktoraty:
promotor: prof. dr hab. Ryszard Szczygieł


• Andrzej Rozwałka, Rola wzgórza staromiejskiego w formowaniu się lubelskiego ośrodka miejskiego w średniowieczu - 1994 (druk w Wydawnictwie UMCS 1997).
• Włodzimierz Czarnecki, Przemiany osadnicze ziemi chełmskiej od połowy XIV do końca XVI wieku - 1997 (druk w postaci artykułów w Roczniku Chełmskim, t. 3: 1997 -1. 9: 2003).
• Marek Florek, Zaplecze osadnicze Sandomierza i rozwój funkcji miejskich w średniowieczu - 2001 (druk w Wydawnictwie Semper 2005).
• Marta Romanowska, Wójtostwa dziedziczne w miastach Małopolski w późnym średniowieczu - 2002 (druk w Wydawnictwie DiG 2006).
• Mariusz Bartnicki, Polityka zagraniczna księcia Daniela Halickiego w latach 1217-1264 - 2003 (druk w Wydawnictwie UMCS 2005).
• Grażyna Jakimińska, Elita władzy lubelskiej gminy miejskiej w latach 1555-1651 – obrona 25 stycznia 2006.
• Paweł Jusiak, Rozwój majątku rodziny Firlejów z Dąbrowicy w drugiej połowie XV i pierwszej XVI wieku (druk w Wydawnictwie UMCS 2011).
• Marta Chojeta, Elita władzy lubelskiej gminy miejskiej od XIV do połowy XVI wieku – obrona 19 XI 2008 r.
• Oleksander Baran, Ośrodki miejskie księstwa Halicko-Włodzimierskiego w XIII i pierwszej połowie XIV wieku – obrona 11 IV 2012 r.
• Olga Hul, Konflikty społeczne we Lwowie w XVI wieku – obrona 6 XI 2013 r.
• Janina Biegalska, Towarzystwa regionalne Lubelszczyzny w XX wieku i ich rola w rozwoju badań nad Przeszłością regionu – obrona 20 XI 2013 r.
• Dominik Szulc, Zabiegi o unię polsko-litewską w latach 1501-1569 – obrona 21 V 2014.


promotor: dr hab. Anna Sochacka, prof. nadzw. UMCS:

• Agnieszka Teterycz, Geneza województwa sandomierskiego – terytorium
i miejsce w strukturze państwa polskiego w średniowieczu - 1999 (druk w
Wydawnictwie Pomorskiej Akademii Pedagogicznej w Słupsku 2001).
• Robert Bubczyk, Kariera rodziny Kurozwęckich w drugiej połowie XIV wieku.
Studium z dziejów powiązań polskiej elity politycznej z Andegawenami – 1999
(druk w Wydawnictwie DiG 2002).
• Dariusz Wróbel, Elity polityczne Królestwa Polskiego wobec problemu
krzyżackiego w czasach Władysława Jagiełły, obrona 19. IX 2007.
• Anna Obara- Pawłowska, Polityka gospodarcza Władysława Łokietka, - 2012
(druk w Wydawnictwie UMCS 2014).


Promotor: dr hab. Grzegorz Jawor, prof. nadzw. UMCS

• Małgorzata Kołacz, Społeczności wiejskie ziemi chełmskiej w późnym
średniowieczu -2005 ( druk w Wydawnictwie UMCS 2009).
• Maciej Kordas, Migracje i przemieszczenia chłopów do miast ziemi lubelskiej
XV-XVI wieku – obrona 18 IX 2013 r.